Γράφει η Μαρίνα Συριοπούλου – Φυσικοθεραπεύτρια
Η διάγνωση της Σκλήρυνσης κατά Πλάκας (ΣΚΠ) συνοδεύεται συχνά από ανησυχία και αβεβαιότητα. Ένα από τα πιο συχνά ερωτήματα που απασχολούν τους ασθενείς και τις οικογένειές τους είναι αν η άσκηση είναι ασφαλής ή αν μπορεί να επιδεινώσει την κατάσταση.
Για πολλά χρόνια επικρατούσε η άποψη ότι τα άτομα με ΣΚΠ θα έπρεπε να αποφεύγουν τη σωματική δραστηριότητα, καθώς θεωρούνταν ότι η κόπωση και η αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος θα μπορούσαν να επιδεινώσουν τα συμπτώματα. Σήμερα, χάρη στην επιστημονική έρευνα, γνωρίζουμε ότι αυτή η αντίληψη δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
Η κατάλληλα σχεδιασμένη άσκηση αποτελεί πλέον αναπόσπαστο μέρος της σύγχρονης αντιμετώπισης της Σκλήρυνσης κατά Πλάκας και συμβάλλει ουσιαστικά στη διατήρηση της λειτουργικότητας, της ανεξαρτησίας και της ποιότητας ζωής.
Τι είναι η Σκλήρυνση κατά Πλάκας;
Η Σκλήρυνση κατά Πλάκας είναι μια χρόνια αυτοάνοση νευρολογική πάθηση που προσβάλλει το κεντρικό νευρικό σύστημα, δηλαδή τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό.
Το ανοσοποιητικό σύστημα επιτίθεται στη μυελίνη, το προστατευτικό περίβλημα των νευρικών ινών, με αποτέλεσμα να διαταράσσεται η φυσιολογική μετάδοση των νευρικών ερεθισμάτων.
Τα συμπτώματα διαφέρουν σημαντικά από άτομο σε άτομο και μπορεί να περιλαμβάνουν:
- Μυϊκή αδυναμία
- Διαταραχές ισορροπίας και βάδισης
- Σπαστικότητα
- Έντονη κόπωση
- Μειωμένο συντονισμό κινήσεων
- Μουδιάσματα ή αισθητικές διαταραχές
- Ζάλη
- Δυσκολίες στις καθημερινές δραστηριότητες
Η πορεία της νόσου είναι διαφορετική για κάθε ασθενή, γεγονός που καθιστά απαραίτητη την εξατομικευμένη θεραπευτική προσέγγιση.
«Η άσκηση επιδεινώνει τη Σκλήρυνση κατά Πλάκας»
Η συστηματική άσκηση δεν επιδεινώνει τη νόσο.
Οι σύγχρονες διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες υποστηρίζουν ότι η κατάλληλη άσκηση είναι ασφαλής για τα περισσότερα άτομα με ΣΚΠ και δεν αυξάνει τον κίνδυνο υποτροπών ούτε επιταχύνει την εξέλιξη της νόσου.
Η προσωρινή αύξηση της θερμοκρασίας του σώματος κατά την άσκηση μπορεί να εντείνει παροδικά ορισμένα συμπτώματα, όπως η θολή όραση ή η κόπωση. Ωστόσο, αυτά υποχωρούν μετά την ξεκούραση ή την ψύξη του σώματος και δεν σημαίνουν ότι έχει προκληθεί νέα βλάβη στο νευρικό σύστημα.
«Η κόπωση σημαίνει ότι πρέπει να αποφεύγω την άσκηση»
Η σωστά δομημένη άσκηση μπορεί να μειώσει την κόπωση.
Η κόπωση αποτελεί ένα από τα πιο συχνά και δυσάρεστα συμπτώματα της ΣΚΠ. Παρόλο που φαίνεται αντιφατικό, η τακτική φυσική δραστηριότητα έχει αποδειχθεί ότι συμβάλλει στη μείωση της έντασής της.
Η άσκηση βελτιώνει:
- τη φυσική κατάσταση,
- την καρδιοαναπνευστική αντοχή,
- την ποιότητα του ύπνου,
- τη διάθεση,
- την ενεργητικότητα κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Το σημαντικότερο είναι η σωστή δοσολογία της άσκησης, ώστε να αποφεύγεται η υπερβολική καταπόνηση.
«Η φυσικοθεραπεία χρειάζεται μόνο όταν εμφανιστεί σοβαρή αναπηρία»
Η έγκαιρη παρέμβαση προσφέρει σημαντικά οφέλη.
Η νευρολογική φυσικοθεραπεία δεν απευθύνεται μόνο σε προχωρημένα στάδια της νόσου.
Αντίθετα, όσο νωρίτερα ξεκινήσει ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα άσκησης, τόσο περισσότερες πιθανότητες υπάρχουν να διατηρηθούν:
- η μυϊκή δύναμη,
- η ισορροπία,
- η ευκινησία,
- η αυτονομία στις καθημερινές δραστηριότητες.
Παράλληλα, μειώνεται ο κίνδυνος πτώσεων και δευτερογενών επιπλοκών.
Τι δείχνουν οι επιστημονικές έρευνες;
Τα τελευταία χρόνια, πολυάριθμες κλινικές μελέτες έχουν επιβεβαιώσει ότι η άσκηση αποτελεί ασφαλή και αποτελεσματική θεραπευτική παρέμβαση για τα άτομα με ΣΚΠ.
Η συστηματική φυσική δραστηριότητα μπορεί να συμβάλει:
- στη βελτίωση της μυϊκής δύναμης,
- στη βελτίωση της ισορροπίας,
- στην καλύτερη ποιότητα βάδισης,
- στη μείωση της σπαστικότητας,
- στη βελτίωση της καρδιοαναπνευστικής ικανότητας,
- στη μείωση της κόπωσης,
- στη βελτίωση της γνωστικής λειτουργίας,
- στη μείωση του άγχους και των συμπτωμάτων κατάθλιψης,
- στη σημαντική βελτίωση της ποιότητας ζωής.
Παρότι η άσκηση δεν θεραπεύει τη Σκλήρυνση κατά Πλάκας, συμβάλλει ουσιαστικά στη διαχείριση των συμπτωμάτων και στη διατήρηση της λειτουργικής ανεξαρτησίας.
Ποια μορφή άσκησης είναι κατάλληλη;
Δεν υπάρχει μία μορφή άσκησης που να είναι κατάλληλη για όλους.
Ο φυσικοθεραπευτής σχεδιάζει ένα εξατομικευμένο πρόγραμμα, λαμβάνοντας υπόψη:
- τη μορφή της νόσου,
- το επίπεδο κινητικότητας,
- την παρουσία κόπωσης,
- τη σπαστικότητα,
- τα προβλήματα ισορροπίας,
- τις προσωπικές ανάγκες και στόχους του ασθενούς.
Συνήθως, ένα ολοκληρωμένο πρόγραμμα περιλαμβάνει:
Αερόβια άσκηση
Όπως περπάτημα, ποδήλατο ή κολύμβηση, με στόχο τη βελτίωση της αντοχής και της καρδιαγγειακής λειτουργίας.
Ασκήσεις ενδυνάμωσης
Για τη διατήρηση της μυϊκής δύναμης και της λειτουργικότητας.
Ασκήσεις ισορροπίας
Βοηθούν στην πρόληψη των πτώσεων και στη βελτίωση της σταθερότητας.
Διατάσεις
Συμβάλλουν στη μείωση της δυσκαμψίας και της σπαστικότητας.
Λειτουργική εκπαίδευση
Εξασκεί καθημερινές δραστηριότητες όπως η βάδιση, οι μεταφορές, το ανέβασμα σκάλας και οι αλλαγές θέσης.
Πρακτικές συμβουλές για ασφαλή άσκηση
Για να είναι η άσκηση ευχάριστη και ασφαλής, είναι σημαντικό να ακολουθούνται ορισμένες βασικές οδηγίες:
- Ξεκινήστε πάντα μετά από αξιολόγηση από φυσικοθεραπευτή.
- Αυξήστε σταδιακά την ένταση.
- Αποφύγετε την υπερθέρμανση του σώματος.
- Προτιμήστε δροσερούς χώρους ή ώρες της ημέρας με χαμηλότερη θερμοκρασία.
- Φροντίστε για καλή ενυδάτωση.
- Κάντε τακτικά διαλείμματα όταν χρειάζεται.
- Μην συγκρίνετε τις δυνατότητές σας με άλλους ασθενείς.
- Ακούστε το σώμα σας και προσαρμόστε το πρόγραμμα στις ανάγκες σας.
Ο ρόλος του νευρολογικού φυσικοθεραπευτή
Η νευρολογική φυσικοθεραπεία αποτελεί βασικό πυλώνα της αποκατάστασης στη Σκλήρυνση κατά Πλάκας.
Ο φυσικοθεραπευτής αξιολογεί συστηματικά τις κινητικές και λειτουργικές δυνατότητες του ασθενούς, σχεδιάζει εξατομικευμένα προγράμματα άσκησης και προσαρμόζει το θεραπευτικό πλάνο ανάλογα με την πορεία της νόσου.
Στόχος δεν είναι μόνο η βελτίωση της κινητικότητας, αλλά και η διατήρηση της ανεξαρτησίας, η πρόληψη των επιπλοκών και η ενίσχυση της συμμετοχής του ατόμου στην καθημερινή και κοινωνική του ζωή.
Συμπέρασμα
Η επιστήμη έχει πλέον καταρρίψει τον μύθο ότι η άσκηση είναι επικίνδυνη για τα άτομα με Σκλήρυνση κατά Πλάκας. Αντίθετα, όταν σχεδιάζεται σωστά και εξατομικεύεται από εξειδικευμένο επαγγελματία υγείας, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα «θεραπευτικά εργαλεία» για τη διατήρηση της λειτουργικότητας και της ποιότητας ζωής.
Η άσκηση δεν αντιμετωπίζει τη νόσο, αλλά βοηθά το άτομο να διαχειρίζεται αποτελεσματικότερα τα συμπτώματά της, να διατηρεί την αυτονομία του και να συνεχίζει να συμμετέχει ενεργά στις δραστηριότητες της καθημερινής ζωής.
PhysioActivo.gr
Οι πληροφορίες που περιέχονται στην σελίδα PhysioActivo.gr είναι καθαρά ενημερωτικού χαρακτήρα και δεν μπορούν να αντικαταστήσουν την διάγνωση του ιατρού σας. Αν αποφασίσετε να ακολουθήσετε κάποια θεραπεία ρωτήστε πρώτα τον ιατρό σας.
