Οι επαναλαμβανόμενες αρνητικές σκέψεις μπορεί να αποτελούν έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους οι φροντιστές ατόμων με άνοια βιώνουν έντονο στρες και αυξημένο ψυχολογικό φορτίο. Νέα μελέτη δείχνει ότι η εκπαίδευση στην ενσυνειδητότητα μπορεί να συμβάλει στη διακοπή αυτού του φαύλου κύκλου, μειώνοντας το άγχος και ενισχύοντας την ψυχική ανθεκτικότητα, ιδιαίτερα όταν εφαρμόζεται έγκαιρα.
Γράφει η Αναστασία Καφετζή – Δημοσιογράφος Υγείας
Η φροντίδα ενός ανθρώπου με άνοια δεν δοκιμάζει μόνο τις σωματικές αντοχές, αλλά και την ψυχική ισορροπία των φροντιστών. Νέα έρευνα δείχνει ότι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες που ενισχύουν το στρες δεν είναι απαραίτητα οι καθημερινές δυσκολίες της φροντίδας, αλλά η επίμονη ανακύκλωση αρνητικών σκέψεων γύρω από αυτές. Τα ευρήματα υποδεικνύουν, μάλιστα, ότι η εκπαίδευση στην ενσυνειδητότητα μπορεί να αποτελέσει ένα αποτελεσματικό εργαλείο για τον περιορισμό αυτής της ψυχολογικής επιβάρυνσης.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό The Gerontologist, εξέτασε πώς ο τρόπος με τον οποίο οι φροντιστές επεξεργάζονται ψυχικά τα δύσκολα γεγονότα της καθημερινότητας επηρεάζει την ψυχική τους υγεία. Ειδικότερα, οι ερευνητές διερεύνησαν την τάση ορισμένων ανθρώπων να επανέρχονται συνεχώς στις ίδιες δυσάρεστες εμπειρίες και ανησυχίες, χωρίς να οδηγούνται σε κάποια λύση ή εκτόνωση, ένα μοτίβο που φαίνεται να λειτουργεί ως πολλαπλασιαστής του στρες.
Η ερευνητική ομάδα του Virginia Tech, με επικεφαλής την Tina Savla, συμπεριέλαβε στη μελέτη 133 φροντιστές βετεράνων με άνοια. Οι συμμετέχοντες χωρίστηκαν τυχαία σε δύο διαφορετικά προγράμματα υποστήριξης. Το πρώτο στόχευε στην ενίσχυση δεξιοτήτων αντιμετώπισης των προβλημάτων, στην αλλαγή μη βοηθητικών τρόπων σκέψης και στην καλλιέργεια της αποδοχής. Το δεύτερο επικεντρώθηκε στην εκπαίδευση στην ενσυνειδητότητα, μέσα από πρακτικές που βοηθούν τους συμμετέχοντες να αναγνωρίζουν τις σκέψεις τους χωρίς να εγκλωβίζονται σε αυτές.
Τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα αποκαλυπτικά. Οι φροντιστές που εμφάνιζαν μεγαλύτερη τάση να ανακυκλώνουν αρνητικές σκέψεις παρουσίαζαν υψηλότερα επίπεδα στρες και περισσότερα συμπτώματα κατάθλιψης, ειδικά όταν βρίσκονταν ήδη αντιμέτωποι με αυξημένες απαιτήσεις στην καθημερινότητά τους.
Παράλληλα, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι οι ασκήσεις ενσυνειδητότητας συνέβαλαν στη μείωση του άγχους, με τα οφέλη να είναι πιο εμφανή όταν η παρέμβαση εφαρμοζόταν εγκαίρως, πριν η ψυχική επιβάρυνση γίνει ιδιαίτερα έντονη. Το εύρημα αυτό ενισχύει την άποψη ότι η πρόληψη της εξουθένωσης των φροντιστών πρέπει να ξεκινά νωρίς και όχι όταν τα συμπτώματα έχουν ήδη παγιωθεί.
«Θέλαμε να κατανοήσουμε καλύτερα τον ρόλο που παίζει η επαναλαμβανόμενη αρνητική σκέψη στη σχέση ανάμεσα στο καθημερινό στρες και την ψυχική υγεία των φροντιστών», εξηγεί η Tina Savla, σημειώνοντας ότι η συγκεκριμένη νοητική διεργασία φαίνεται να αποτελεί κρίσιμο παράγοντα στην εξέλιξη της ψυχολογικής επιβάρυνσης.
Από την πλευρά της, η Nahyun Kim, επίσης ερευνήτρια στο Virginia Tech, υπογραμμίζει ότι δεν ανταποκρίνονται όλοι οι φροντιστές με τον ίδιο τρόπο στις ίδιες παρεμβάσεις. Όπως επισημαίνει, η υποστήριξη χρειάζεται να σχεδιάζεται με βάση τις ιδιαίτερες ανάγκες, τις εμπειρίες και τις συνθήκες ζωής κάθε ανθρώπου, ώστε να προσφέρει ουσιαστικό όφελος.
Τα νέα ευρήματα αναδεικνύουν ότι η ψυχική υγεία των φροντιστών δεν αποτελεί δευτερεύον ζήτημα. Αντίθετα, η έγκαιρη αναγνώριση των παραγόντων που αυξάνουν το στρες και η εφαρμογή εξατομικευμένων στρατηγικών υποστήριξης μπορούν να προστατεύσουν τόσο την ποιότητα ζωής των ίδιων όσο και τη φροντίδα που παρέχουν στους ανθρώπους με άνοια.
