Ερευνητές στη Γερμανία εντόπισαν έναν ειδικό πληθυσμό κυττάρων στα αγγεία των ηπατικών μεταστάσεων που φαίνεται να διευκολύνει την είσοδο των Τ-λεμφοκυττάρων στον όγκο – Νέες προοπτικές για την ανοσοθεραπεία
Γράφει η Αναστασία Καφετζή – Δημοσιογράφος Υγείας
Έναν μέχρι σήμερα άγνωστο μηχανισμό με τον οποίο τα αιμοφόρα αγγεία μπορούν να ενισχύσουν την άμυνα του οργανισμού απέναντι στον καρκίνο αποκάλυψαν ερευνητές από το Γερμανικό Κέντρο Έρευνας για τον Καρκίνο (DKFZ) και το Πανεπιστήμιο της Χαϊδελβέργης.
Η μελέτη επικεντρώθηκε στις μεταστάσεις που αναπτύσσονται στο ήπαρ και ανέδειξε έναν ειδικό τύπο ενδοθηλιακών κυττάρων, δηλαδή κυττάρων που επενδύουν τα αιμοφόρα αγγεία. Τα συγκεκριμένα κύτταρα παράγουν σε υψηλά επίπεδα το ένζυμο λιποπρωτεϊνική λιπάση (LPL) και φαίνεται να διευκολύνουν την πρόσβαση των Τ-λεμφοκυττάρων στις καρκινικές εστίες.
Ένας διαφορετικός ρόλος για τα αιμοφόρα αγγεία
Μέχρι σήμερα, τα αγγεία ενός όγκου αντιμετωπίζονταν κυρίως ως μέρος του περιβάλλοντος που εξασφαλίζει την παροχή αίματος στον καρκινικό ιστό. Τα νέα ευρήματα δείχνουν ότι ο ρόλος τους μπορεί να είναι πολύ πιο σύνθετος.
Τα LPL-θετικά ενδοθηλιακά κύτταρα φαίνεται να λειτουργούν ως ένα είδος «σηματοδότη» για τα Τ-κύτταρα. Μπορούν να εμφανίζουν στην επιφάνειά τους τμήματα που προέρχονται από τον όγκο, δίνοντας ουσιαστικά στο ανοσοποιητικό σύστημα πληροφορίες για το τι υπάρχει στο εσωτερικό της μεταστατικής εστίας.
Με αυτόν τον τρόπο διευκολύνεται η μετακίνηση των ενεργοποιημένων Τ-κυττάρων από την κυκλοφορία του αίματος προς τον όγκο, όπου μπορούν να ασκήσουν την αντικαρκινική τους δράση.
Όταν αυξάνεται η LPL, ενισχύεται η ανοσολογική απάντηση
Η ερευνητική ομάδα εξέτασε τον συγκεκριμένο μηχανισμό σε πειραματικά μοντέλα ηπατικών μεταστάσεων από μελάνωμα.
Όταν ενισχύθηκε η παρουσία της LPL στα ενδοθηλιακά κύτταρα, περισσότερα Τ-λεμφοκύτταρα κατάφεραν να φτάσουν στις μεταστατικές εστίες και παρατηρήθηκε ισχυρότερη υποχώρηση των όγκων. Αντίθετα, η απενεργοποίηση της LPL είχε ως αποτέλεσμα σημαντική εξασθένηση της ανοσολογικής αντίδρασης.
Το εύρημα έχει ιδιαίτερη σημασία για τους λεγόμενους «ψυχρούς» όγκους, στους οποίους η παρουσία ανοσοκυττάρων είναι περιορισμένη και η ανταπόκριση στις ανοσοθεραπείες συχνά δεν είναι η επιθυμητή.
Τι έδειξαν τα ανθρώπινα δείγματα
Οι επιστήμονες δεν περιορίστηκαν στα πειραματικά μοντέλα. Ανέλυσαν επίσης δείγματα ηπατικών μεταστάσεων από ασθενείς με διαφορετικούς τύπους καρκίνου.
Η ανάλυση έδειξε ότι οι μεταστατικοί όγκοι στους οποίους υπήρχαν περισσότερα αγγεία με LPL παρουσίαζαν παράλληλα μεγαλύτερη συγκέντρωση Τ-λεμφοκυττάρων. Το εύρημα αυτό ενισχύει την υπόθεση ότι ο συγκεκριμένος αγγειακός μηχανισμός συνδέεται με την αποτελεσματικότερη προσέλκυση ανοσοκυττάρων στον καρκινικό ιστό.
Θα μπορούσε να ενισχύσει την ανοσοθεραπεία;
Η ανακάλυψη ανοίγει ένα νέο πεδίο έρευνας. Αντί η θεραπευτική παρέμβαση να στοχεύει αποκλειστικά τα καρκινικά ή τα ανοσοποιητικά κύτταρα, στο μέλλον θα μπορούσε να επιχειρείται και η τροποποίηση των αγγείων που περιβάλλουν τον όγκο.
Στόχος μιας τέτοιας προσέγγισης θα ήταν να καταστεί ευκολότερη η είσοδος των Τ-κυττάρων στις καρκινικές εστίες και, ενδεχομένως, να βελτιωθεί η ανταπόκριση σε υπάρχουσες ανοσοθεραπείες.
Οι ερευνητές κάνουν λόγο για πιθανότητα «επαναπρογραμματισμού» των αγγείων του όγκου, ώστε μεταστατικοί καρκίνοι που σήμερα παρουσιάζουν αντίσταση στην ανοσοθεραπεία να καταστούν περισσότερο ευάλωτοι στην επίθεση του ανοσοποιητικού συστήματος.
Ωστόσο, η ανακάλυψη βρίσκεται ακόμη σε ερευνητικό στάδιο. Τα πειράματα που απέδειξαν τον μηχανισμό πραγματοποιήθηκαν κυρίως σε ζωικά μοντέλα, ενώ τα δεδομένα από ανθρώπινα δείγματα δείχνουν συσχέτιση και όχι ακόμη αποδεδειγμένη θεραπευτική αποτελεσματικότητα.
Η μελέτη προσθέτει, πάντως, ένα σημαντικό κομμάτι στο παζλ της αντικαρκινικής ανοσίας και δείχνει ότι τα αιμοφόρα αγγεία γύρω από έναν όγκο δεν αποτελούν απλώς υποστηρικτικό ιστό. Μπορούν να συμμετέχουν ενεργά στην επικοινωνία με το ανοσοποιητικό σύστημα και ενδεχομένως να αποτελέσουν στο μέλλον έναν νέο στόχο για την ενίσχυση της ανοσοθεραπείας.
