Η παγκόσμια επιβάρυνση από τον καρκίνο αναμένεται να αυξηθεί σημαντικά τις επόμενες δεκαετίες, με τα νέα περιστατικά να εκτιμάται ότι θα φτάσουν τα 34 εκατομμύρια έως το 2050. Τα στοιχεία παρουσιάζει το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ), με αφορμή τη διεθνή έκθεση «Global Cancer Statistics 2026», αναδεικνύοντας την ανάγκη ενίσχυσης της πρόληψης, της έγκαιρης διάγνωσης και της ισότιμης πρόσβασης στις σύγχρονες θεραπείες.
Γράφει η Αναστασία Καφετζή – Δημοσιογράφος Υγείας
Ανησυχητικά είναι τα νέα δεδομένα για την πορεία του καρκίνου σε παγκόσμιο επίπεδο, όπως παρουσιάζονται από το Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ), με βάση τη διεθνή έκθεση «Global Cancer Statistics 2026», η οποία στηρίζεται στις εκτιμήσεις της βάσης δεδομένων GLOBOCAN για το 2024.
Την επιστημονική παρουσίαση των ευρημάτων πραγματοποίησαν η καθηγήτρια Θεραπευτικής – Επιδημιολογίας – Προληπτικής Ιατρικής της Ιατρικής Σχολής ΕΚΠΑ Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου και ο καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας και πρώην πρύτανης του ΕΚΠΑ Θάνος Δημόπουλος.
Η έκθεση, που δημοσιεύθηκε από την American Cancer Society (ACS) και τον Διεθνή Οργανισμό Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC), καταγράφει τη συνεχή αύξηση της επιβάρυνσης από τον καρκίνο σε παγκόσμια κλίμακα, επισημαίνοντας ότι η νόσος εξελίσσεται σε μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τα συστήματα υγείας.
21 εκατομμύρια νέες διαγνώσεις μέσα σε έναν χρόνο
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, το 2024 εκτιμάται ότι σημειώθηκαν περίπου 21 εκατομμύρια νέες διαγνώσεις καρκίνου σε ολόκληρο τον κόσμο, ενώ περίπου 9,8 εκατομμύρια άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους από τη νόσο.
Παράλληλα, οι εκτιμήσεις δείχνουν ότι σχεδόν ένας στους πέντε ανθρώπους θα εμφανίσει κάποια μορφή καρκίνου κατά τη διάρκεια της ζωής του. Αντίστοιχα, περίπου ένας στους εννέα άνδρες και μία στις δεκατρείς γυναίκες αναμένεται να καταλήξουν εξαιτίας της νόσου.
Αύξηση 67% έως το 2050
Τα ευρήματα της έκθεσης δείχνουν ότι η παγκόσμια επιβάρυνση θα συνεχίσει να αυξάνεται. Οι προβλέψεις αναφέρουν ότι έως το 2050 τα νέα περιστατικά καρκίνου θα φτάσουν τα 34 εκατομμύρια ετησίως, καταγράφοντας αύξηση 67% σε σύγκριση με το 2024.
Οι ειδικοί αποδίδουν τη συγκεκριμένη αύξηση κυρίως στη γήρανση και τη δημογραφική αύξηση του πληθυσμού. Ωστόσο, προειδοποιούν ότι οι πραγματικοί αριθμοί ενδέχεται να είναι ακόμη υψηλότεροι, εάν δεν περιοριστούν παράγοντες κινδύνου όπως το κάπνισμα, η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ, η παχυσαρκία, η έλλειψη σωματικής δραστηριότητας και ορισμένες λοιμώξεις που συνδέονται με την εμφάνιση καρκίνου.
Ο καρκίνος του πνεύμονα παραμένει στην πρώτη θέση
Ο καρκίνος του πνεύμονα εξακολουθεί να αποτελεί τη συχνότερη μορφή καρκίνου παγκοσμίως αλλά και την κυριότερη αιτία θανάτου από τη νόσο.
Μόνο το 2024 εκτιμάται ότι καταγράφηκαν περίπου 2,6 εκατομμύρια νέες διαγνώσεις, ενώ οι θάνατοι ανήλθαν σε περίπου 1,9 εκατομμύρια.
Όπως επισημαίνουν οι επιστήμονες, το κάπνισμα εξακολουθεί να αποτελεί τον σημαντικότερο παράγοντα κινδύνου, γεγονός που καθιστά απαραίτητη την ενίσχυση των προγραμμάτων διακοπής του καπνίσματος και της προστασίας από το παθητικό κάπνισμα.
Καρκίνος του μαστού: Η συχνότερη μορφή στις γυναίκες
Ο καρκίνος του μαστού παραμένει η συχνότερα διαγνωσμένη μορφή καρκίνου στον γυναικείο πληθυσμό.
Η έκθεση καταγράφει περίπου 2,4 εκατομμύρια νέες διαγνώσεις και σχεδόν 694.000 θανάτους, επιβεβαιώνοντας ότι εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αιτίες θανάτου από καρκίνο στις γυναίκες.
Οι υπόλοιπες μορφές καρκίνου με τη μεγαλύτερη επιβάρυνση
Στην τρίτη θέση ως προς τη συχνότητα εμφάνισης βρίσκεται ο καρκίνος του παχέος εντέρου, με περισσότερα από 2 εκατομμύρια νέα περιστατικά και περίπου 918.000 θανάτους.
Παράλληλα, ο καρκίνος του ήπατος προκάλεσε περίπου 732.000 θανάτους, ενώ ο καρκίνος του στομάχου συνδέθηκε με σχεδόν 980.000 νέες διαγνώσεις και 642.000 θανάτους, με τα υψηλότερα ποσοστά να καταγράφονται στην Ανατολική Ασία.
Στους άνδρες, ο καρκίνος του προστάτη ήταν η δεύτερη συχνότερη μορφή καρκίνου, με περίπου 1,5 εκατομμύριο νέες διαγνώσεις και 420.000 θανάτους.
Ανησυχία προκαλεί και ο καρκίνος του παγκρέατος, καθώς, παρότι δεν συγκαταλέγεται στις συχνότερες μορφές καρκίνου, αποτελεί μία από τις πλέον θανατηφόρες, προκαλώντας περίπου 491.000 θανάτους παγκοσμίως.
Μεγάλες ανισότητες στην επιβίωση των ασθενών
Η έκθεση αναδεικνύει και τις σημαντικές διαφορές που εξακολουθούν να υπάρχουν μεταξύ των χωρών όσον αφορά την αντιμετώπιση του καρκίνου.
Ενδεικτικά, οι γυναίκες με καρκίνο του μαστού στη Δυτική Αφρική έχουν περίπου διπλάσιες πιθανότητες να χάσουν τη ζωή τους σε σχέση με τις γυναίκες στην Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία, παρότι τα ποσοστά εμφάνισης της νόσου είναι χαμηλότερα.
Οι επιστήμονες αποδίδουν την εικόνα αυτή κυρίως στην καθυστερημένη διάγνωση και στη δυσκολία πρόσβασης σε εξειδικευμένες θεραπευτικές υπηρεσίες.
Η πρόληψη παραμένει το σημαντικότερο όπλο
Όπως υπογραμμίζουν οι επιστήμονες του ΕΚΠΑ, σχεδόν οι μισοί θάνατοι από καρκίνο συνδέονται με παράγοντες κινδύνου που μπορούν να τροποποιηθούν, ενώ ένα σημαντικό ποσοστό θα μπορούσε να αποτραπεί μέσω της έγκαιρης διάγνωσης και της κατάλληλης θεραπείας.
Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο καρκίνος του τραχήλου της μήτρας, ο οποίος μπορεί σε μεγάλο βαθμό να προληφθεί με τον εμβολιασμό κατά του HPV και τον τακτικό προσυμπτωματικό έλεγχο.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η αποφυγή του καπνίσματος, η διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους, η ισορροπημένη διατροφή, η τακτική άσκηση, ο περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ και η συμμετοχή στα προγράμματα πρόληψης αποτελούν τις αποτελεσματικότερες παρεμβάσεις για τη μείωση τόσο των νέων περιστατικών όσο και της θνησιμότητας από τον καρκίνο.
Το βασικό συμπέρασμα της παρουσίασης του ΕΚΠΑ είναι ότι η επένδυση στην πρόληψη, στην έγκαιρη διάγνωση και στην ισότιμη πρόσβαση στις σύγχρονες θεραπείες αποτελεί καθοριστική προϋπόθεση για τον περιορισμό της παγκόσμιας επιβάρυνσης από τον καρκίνο τα επόμενα χρόνια.
