Από την 1η Ιανουαρίου 2027 προγραμματίζεται να τεθεί σε ισχύ στην Ελλάδα το νέο πλαίσιο για τη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από ανηλίκους, με βασικό άξονα την απαγόρευση πρόσβασης για παιδιά κάτω των 15 ετών. Το νομοσχέδιο προβλέπει αυστηρότερες υποχρεώσεις για τις ψηφιακές πλατφόρμες, οι οποίες θα κληθούν να ελέγχουν την ηλικία των χρηστών τους, στο πλαίσιο των ευρωπαϊκών κανόνων προστασίας των ανηλίκων.
Ποιες πλατφόρμες αφορά η νέα ρύθμιση
Σημαντικές αλλαγές στον τρόπο με τον οποίο οι ανήλικοι χρησιμοποιούν το διαδίκτυο δρομολογεί η κυβερνητική πρωτοβουλία, η οποία παρουσιάστηκε από τους υπουργούς Επικρατείας Άκη Σκέρτσο, Υγείας Άδωνι Γεωργιάδη και Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρη Παπαστεργίου.
Το όριο ηλικίας ορίζεται στα 15 έτη, με τα παιδιά μικρότερης ηλικίας να αποκλείονται από τις υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης που θα υπάγονται στις νέες διατάξεις. Στις πλατφόρμες που αναφέρονται στο πλαίσιο της συζήτησης περιλαμβάνονται το Facebook, το TikTok και το X.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στις ψηφιακές υπηρεσίες που χρησιμοποιούν συστήματα αλγοριθμικών προτάσεων, τα οποία διαμορφώνουν εξατομικευμένες ροές περιεχομένου και μπορούν να ενθαρρύνουν την παρατεταμένη παραμονή των χρηστών στην οθόνη.
Το νομοσχέδιο έχει κατατεθεί στη Βουλή και, σύμφωνα με τις ανακοινώσεις που έγιναν κατά την παρουσίασή του, η ψήφισή του αναμένεται στις 22 Οκτωβρίου.
Οι υποχρεώσεις των εταιρειών και ο έλεγχος ηλικίας
Η εφαρμογή του νέου μέτρου δεν περιορίζεται στην απαγόρευση χρήσης των συγκεκριμένων υπηρεσιών από παιδιά μικρότερης ηλικίας. Κομβικό στοιχείο αποτελεί η ευθύνη των εταιρειών για την τήρηση των προβλεπόμενων περιορισμών.
Ειδικότερα, οι βασικές κατευθύνσεις περιλαμβάνουν:
- Περιορισμό της πρόσβασης: Τα παιδιά που δεν έχουν συμπληρώσει το 15ο έτος δεν θα επιτρέπεται να χρησιμοποιούν τις πλατφόρμες που καλύπτει η νομοθεσία.
- Μηχανισμούς επιβεβαίωσης ηλικίας: Οι εταιρείες θα πρέπει να διαθέτουν κατάλληλα συστήματα, τα οποία θα ελέγχουν την ηλικία των χρηστών χωρίς να απαιτούνται περισσότερα προσωπικά δεδομένα από όσα είναι αναγκαία.
- Ευρωπαϊκή συμβατότητα: Οι εθνικές διατάξεις θα πρέπει να εφαρμόζονται σε συμφωνία με το ισχύον ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο.
Με αυτόν τον τρόπο, η ευθύνη για την προστασία των ανηλίκων μεταφέρεται σε μεγαλύτερο βαθμό και στις ίδιες τις επιχειρήσεις που παρέχουν τις υπηρεσίες κοινωνικής δικτύωσης, αντί να επαφίεται αποκλειστικά στις επιλογές των παιδιών και των οικογενειών τους.
Τι υποστηρίζει η κυβέρνηση για τους κινδύνους του διαδικτύου
Την ανάγκη παρέμβασης ανέδειξε ο υπουργός Επικρατείας Άκης Σκέρτσος, εστιάζοντας στις επιπτώσεις που μπορεί να έχει η εντατική χρήση των ψηφιακών μέσων στην καθημερινότητα των ανηλίκων.
Όπως εξήγησε, η ενασχόληση με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν συνεπάγεται από μόνη της εξάρτηση. Ωστόσο, η έκθεση σε ακατάλληλο περιεχόμενο, τα περιστατικά διαδικτυακού εκφοβισμού και η συνεχής αλληλεπίδραση με ψηφιακά ερεθίσματα αποτελούν ζητήματα που, σύμφωνα με την κυβερνητική επιχειρηματολογία, απαιτούν αντιμετώπιση.
Ο ίδιος ξεκαθάρισε ότι στόχος δεν είναι ο περιορισμός της τεχνολογίας στο σύνολό της, καθώς αυτή μπορεί να συμβάλει στην εκπαίδευση, στην πρόσβαση στην πληροφορία και στην ψυχαγωγία. Η παρέμβαση επικεντρώνεται στον τρόπο λειτουργίας ορισμένων πλατφορμών και στην ανάγκη να ενισχυθούν οι εγγυήσεις για την ασφάλεια των παιδιών.
Στο πλαίσιο αυτό, αναφέρθηκε και στην Αυστραλία, η οποία έχει υιοθετήσει περιορισμούς σχετικά με την πρόσβαση ανηλίκων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Παράλληλα, υπογράμμισε τη σημασία της εναρμόνισης των ελληνικών μέτρων με τις ευρωπαϊκές απαιτήσεις.
Τα στοιχεία για τη χρήση των social media από μαθητές
Στη διάσταση της δημόσιας υγείας επικεντρώθηκε ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης, ο οποίος παρουσίασε στοιχεία σχετικά με τη σχέση των παιδιών με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Σύμφωνα με τα δεδομένα που επικαλέστηκε:
- Περισσότεροι από τους μισούς μαθητές Γυμνασίου φέρονται να ξεκίνησαν να χρησιμοποιούν τα social media σε ηλικία 10 έως 12 ετών.
- Ένας στους τέσσερις μαθητές δηλώνει ότι κάνει υπερβολική χρήση των συγκεκριμένων υπηρεσιών.
- Ένα στα πέντε παιδιά αναφέρει ότι αισθάνεται νευρικότητα, ανασφάλεια ή δυσκολία συγκέντρωσης όταν δεν έχει πρόσβαση στο κινητό του τηλέφωνο.
Ο υπουργός συνέδεσε τη νέα πρωτοβουλία με τις ευρύτερες προσπάθειες προστασίας των ανηλίκων, υπενθυμίζοντας ότι έχουν προηγηθεί νομοθετικές παρεμβάσεις για την απαγόρευση πώλησης καπνικών προϊόντων και αλκοόλ σε παιδιά.
Τα συγκεκριμένα στοιχεία αναδεικνύουν, σύμφωνα με την κυβερνητική προσέγγιση, την ανάγκη έγκαιρης αντιμετώπισης συμπεριφορών που ενδέχεται να επηρεάσουν την ψυχοκοινωνική ανάπτυξη των εφήβων.
Πώς θα λειτουργεί το Kids Wallet
Ένα από τα ζητήματα που συνδέονται με την εφαρμογή των νέων περιορισμών είναι ο τρόπος με τον οποίο θα επιβεβαιώνεται η ηλικία των χρηστών, χωρίς να δημιουργούνται πρόσθετοι κίνδυνοι για την ιδιωτικότητά τους.
Ο υπουργός Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Τεχνητής Νοημοσύνης Δημήτρης Παπαστεργίου έδωσε έμφαση στη χρήση του Kids Wallet, υποστηρίζοντας ότι το σύστημα μπορεί να επιβεβαιώνει εάν ένας χρήστης βρίσκεται πάνω ή κάτω από το ηλικιακό όριο, χωρίς να κοινοποιεί την ακριβή ημερομηνία γέννησής του στις πλατφόρμες.
Όπως ανέφερε, η διαδικασία βασίζεται στην αποστολή μιας ένδειξης επιβεβαίωσης ηλικίας και όχι στη διαβίβαση του πλήρους συνόλου των προσωπικών στοιχείων του παιδιού.
Η συγκεκριμένη προσέγγιση αποσκοπεί στον συνδυασμό δύο απαιτήσεων: την αποτελεσματική εφαρμογή των ηλικιακών περιορισμών και την προστασία των προσωπικών δεδομένων των ανηλίκων.
Το επόμενο βήμα για την προστασία των ανηλίκων
Η επικείμενη ρύθμιση εντάσσεται στη γενικότερη συζήτηση για τα όρια της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης από παιδιά και εφήβους, αλλά και για τις υποχρεώσεις των εταιρειών που δραστηριοποιούνται στον ψηφιακό χώρο.
Εφόσον ολοκληρωθεί η νομοθετική διαδικασία και εφαρμοστεί το προβλεπόμενο χρονοδιάγραμμα, η 1η Ιανουαρίου 2027 θα αποτελέσει το σημείο εκκίνησης για το νέο καθεστώς πρόσβασης των ανηλίκων στα social media στην Ελλάδα.
Το ενδιαφέρον θα επικεντρωθεί πλέον στον τρόπο εφαρμογής των περιορισμών, στις διαδικασίες επαλήθευσης ηλικίας και στις εγγυήσεις που θα διασφαλίζουν ότι η προστασία των παιδιών δεν θα γίνεται εις βάρος της ιδιωτικότητάς τους
