Γράφει η Αναστασία Καφετζή
Σε νέα φάση περνά η λειτουργία των επιχειρήσεων που παρέχουν υπηρεσίες μη θεραπευτικής μάλαξης, spa, σάουνας, ατμόλουτρων, λουτρών και τεχνητού μαυρίσματος, μετά τη θέσπιση του Ν. 5297/2026, ο οποίος για πρώτη φορά εισάγει συγκεκριμένο κανονιστικό πλαίσιο για τη δραστηριότητά τους.
Ο νέος νόμος έρχεται να καλύψει ένα διαχρονικό θεσμικό κενό, καθώς μέχρι σήμερα οι συγκεκριμένες επιχειρήσεις μπορούσαν να λειτουργούν χωρίς ενιαίες προδιαγραφές που να αφορούν τόσο τις εγκαταστάσεις όσο και τα προσόντα του προσωπικού και την υγειονομική εποπτεία των παρεχόμενων υπηρεσιών.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη θέσπιση του θεσμού του υγειονομικά υπεύθυνου, ο οποίος θα πρέπει να είναι πτυχιούχος αισθητικός ή φυσικοθεραπευτής και να διαθέτει άδεια άσκησης επαγγέλματος. Παράλληλα, προβλέπεται ότι οι υπηρεσίες μη θεραπευτικής μάλαξης θα παρέχονται από άτομα με σχετική επαγγελματική κατάρτιση, όπως απόφοιτοι ΙΕΚ, βοηθοί φυσικοθεραπείας ή βοηθοί αισθητικών.
Τη θετική του στάση απέναντι στη νέα νομοθετική παρέμβαση εξέφρασε ο Πανελλήνιος Σύλλογος Φυσικοθεραπευτών, υποστηρίζοντας ότι το νέο πλαίσιο συμβάλλει στην προστασία των πολιτών και στην ασφαλή παροχή υπηρεσιών. Σύμφωνα με τον Σύλλογο, οι νέες ρυθμίσεις δεν δημιουργούν στρεβλώσεις στην αγορά, αλλά καθιερώνουν σαφείς κανόνες λειτουργίας για όλους τους επαγγελματίες του κλάδου.
Παράλληλα, ο Π.Σ.Φ. υπογραμμίζει ότι η προστασία της δημόσιας υγείας προϋποθέτει την υιοθέτηση επιπλέον μέτρων και ελεγκτικών μηχανισμών. Για τον λόγο αυτό ζητεί από τα Υπουργεία Ανάπτυξης και Υγείας να προχωρήσουν στην έκδοση αυστηρότερων κανονιστικών διατάξεων, ώστε να αποτρέπεται η παραπλάνηση των πολιτών μέσω ισχυρισμών περί παροχής υπηρεσιών υγείας από μη αδειοδοτημένους φορείς, να διασφαλίζεται ότι η μη θεραπευτική μάλαξη δεν υποκαθιστά πράξεις που ανήκουν σε κατοχυρωμένα επαγγέλματα υγείας και να τηρούνται οι προβλεπόμενες υγειονομικές και χωροταξικές προδιαγραφές λειτουργίας.
Ο Πρόεδρος του Π.Σ.Φ. Πέτρος Λυμπερίδης δήλωσε ότι:
«ο Π.Σ.Φ θα συνεχίσει να στηρίζει κάθε πρωτοβουλία που ενισχύει τη νομιμότητα, την ασφάλεια των πολιτών και την προστασία της Δημόσιας Υγείας. Θέλουμε να εκφράσουμε δημόσια της ικανοποίηση της διοίκησης του Π.Σ.Φ και ειδικά στον Υπουργό Ανάπτυξης κ. Τάκη Θεοδωρικάκο για την ρύθμιση αυτή και παράλληλα να καλέσουμε τα Υπουργεία Ανάπτυξης και Υγείας να θέσουν επιπρόσθετα ισχυρές ασφαλιστικές δικλείδες όσον αφορά στο πλαίσιο παροχής της μη θεραπευτικής μάλαξης και αυστηρούς όρους για την αποτροπή παραπλάνησης των Πολιτών από επιτήδειους που θα ισχυρίζονται παροχή υπηρεσιών υγείας οποιασδήποτε μορφής σε αυτούς του χώρους. Περαιτέρω, για τους χώρους που αποκλίνουν από τα προβλεπόμενα κριτήρια, κρίνεται αναγκαίο οι αρμόδιες αρχές να θεσπίσουν σαφές και αυστηρό κανονιστικό πλαίσιο, με σκοπό, την διασφάλιση της Δημόσιας Υγείας και της ασφαλούς παροχής μη θεραπευτικής μάλαξης, ζήτημα το οποίο έχει απασχολήσει διαχρονικά την πολυμελή επιτροπή που εξέτασε το καθεστώς αδειοδότησης».
Αξίζει να σημειωθεί ότι η νομοθετική πρωτοβουλία αποτελεί αποτέλεσμα πολυετούς διαβούλευσης, καθώς το ζήτημα βρισκόταν στην ατζέντα των αρμόδιων φορέων ήδη από το 2020. Την επεξεργασία του πλαισίου είχε αναλάβει επιτροπή 21 εκπροσώπων από οκτώ υπουργεία, μεταξύ των οποίων τα Υπουργεία Οικονομίας και Ανάπτυξης, Υγείας, Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Πολιτισμού και Αθλητισμού, Εσωτερικών, Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Προστασίας του Πολίτη.
Η άλλη όψη του νόμου: «Ρύθμιση ή επαγγελματικός αποκλεισμός;»
Πίσω από τους πανηγυρισμούς για τη θέσπιση του νέου πλαισίου λειτουργίας των χώρων μη θεραπευτικής μάλαξης, αναπτύσσεται ήδη έντονος προβληματισμός από επαγγελματίες του κλάδου, οι οποίοι θεωρούν ότι η νομοθεσία, αντί να βάζει τάξη στην αγορά, δημιουργεί μια νέα κατηγορία «επαγγελματιών δύο ταχυτήτων».
Όπως υποστηρίζουν, το κράτος αναγνώρισε τη δραστηριότητα της μη θεραπευτικής μάλαξης, αλλά την ίδια στιγμή φαίνεται να αγνοεί χιλιάδες ανθρώπους που την ασκούν επί χρόνια, διαθέτοντας επαγγελματική εμπειρία, εξειδικευμένες εκπαιδεύσεις και διεθνείς πιστοποιήσεις. «Μας αναγνωρίζουν ως κλάδο, αλλά όχι ως επαγγελματίες», σχολιάζουν χαρακτηριστικά.
Οι αντιδράσεις επικεντρώνονται κυρίως στην πρόβλεψη που συνδέει την υγειονομική ευθύνη των επιχειρήσεων αποκλειστικά με αισθητικούς και φυσικοθεραπευτές. Σύμφωνα με τους ίδιους, δημιουργείται ένα παράδοξο καθεστώς όπου ένας επαγγελματίας μπορεί να ασκεί επί χρόνια τη μη θεραπευτική μάλαξη, να έχει επενδύσει σε εξοπλισμό, εγκαταστάσεις και εκπαίδευση, αλλά να χρειάζεται πλέον την «ομπρέλα» άλλης ειδικότητας για να συνεχίσει να δραστηριοποιείται.
Κύκλοι της αγοράς εκτιμούν ότι η ρύθμιση ευνοεί συγκεκριμένες επαγγελματικές ομάδες εις βάρος άλλων, ενώ κάνουν λόγο για ένα πλαίσιο που αντιμετωπίζει τους επαγγελματίες της μάλαξης ως βοηθητικό προσωπικό, παρά το γεγονός ότι η ίδια η αγορά wellness και massage λειτουργεί εδώ και δεκαετίες ως διακριτός επαγγελματικός χώρος σε πολλές χώρες.
Δεν λείπουν μάλιστα και οι ειρωνικές αναφορές στο γεγονός ότι ο νόμος επιδιώκει να ρυθμίσει τη μη θεραπευτική μάλαξη, αλλά χωρίς να προβλέπει σαφή επαγγελματική αναγνώριση για τον ίδιο τον μαλάκτη. Όπως σχολιάζουν παράγοντες του κλάδου, «η Πολιτεία αναγνωρίζει την υπηρεσία, αναγνωρίζει τον χώρο, αναγνωρίζει τον υπεύθυνο, αλλά όχι τον επαγγελματία που την παρέχει».
Παράλληλα, πολλοί εκφράζουν φόβους ότι το νέο καθεστώς θα αυξήσει το λειτουργικό κόστος των μικρών επιχειρήσεων και θα οδηγήσει αρκετούς επαγγελματίες είτε σε αναγκαστικές συνεργασίες είτε ακόμη και σε έξοδο από την αγορά. Κατά την άποψή τους, η Πολιτεία θα μπορούσε να είχε επιλέξει ένα μοντέλο πιστοποίησης επαγγελματικών δεξιοτήτων και εμπειρίας, αντί ενός συστήματος που, όπως λένε, «βαφτίζει ανεπαρκείς όσους κρατούν τον κλάδο όρθιο εδώ και χρόνια».
Στον αντίποδα της κυβερνητικής επιχειρηματολογίας περί προστασίας της δημόσιας υγείας, οι επαγγελματίες της μάλαξης υποστηρίζουν ότι κανείς δεν διαφωνεί με τους ελέγχους, τις προδιαγραφές και τη νομιμότητα. Εκείνο που αμφισβητούν είναι κατά πόσο η ασφάλεια του πολίτη εξασφαλίζεται μέσω της υποβάθμισης μιας ολόκληρης επαγγελματικής κατηγορίας, η οποία καλείται τώρα να αποδείξει εκ νέου την αξία και την επάρκειά της.
Για πολλούς στον χώρο, το ερώτημα που αφήνει πίσω του ο νέος νόμος δεν είναι αν έπρεπε να υπάρξει ρύθμιση, αλλά γιατί η ρύθμιση αυτή σχεδιάστηκε χωρίς ουσιαστική πρόβλεψη για τους ίδιους τους επαγγελματίες της μάλαξης, οι οποίοι βρίσκονται σήμερα αντιμέτωποι με το ενδεχόμενο να θεωρούνται λιγότερο «κατάλληλοι» για το επάγγελμά τους από ανθρώπους που ενδεχομένως δεν το έχουν ασκήσει ποτέ στην πράξη.
