Σε σταδιακή λειτουργία περνά η νέα υποδομή της Αιματολογικής Κλινικής – 11 επιπλέον κλίνες, ενίσχυση με 53 εργαζόμενους και προοπτική για παραγωγή CAR-T θεραπειών εντός του νοσοκομείου
Γράφει η Νατάσα Καψάλη – Δημοσιογράφος Υγείας
Ένα σημαντικό βήμα για την ανάπτυξη προηγμένων θεραπειών στην Ελλάδα σηματοδοτεί η έναρξη λειτουργίας του νέου Κτιρίου Κυτταρικών και Γονιδιακών Θεραπειών στο νοσοκομείο «Γ. Παπανικολάου» της Θεσσαλονίκης. Η νέα εγκατάσταση, που ολοκληρώθηκε πέντε χρόνια μετά την ένταξη του έργου στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, δημιουργεί τις προϋποθέσεις για την ενίσχυση της μεταμοσχευτικής δραστηριότητας, την ανάπτυξη νέων κυτταρικών θεραπειών και, σε επόμενο στάδιο, την παραγωγή κυτταρικών προϊόντων εντός του ίδιου του νοσοκομείου.
Η νέα πτέρυγα, η οποία αναπτύσσεται σε τέσσερα επίπεδα και συνδέεται λειτουργικά με το κτίριο «Στοργή» της Αιματολογικής Κλινικής, έχει ήδη αρχίσει να υποδέχεται τα εργαστήρια της μονάδας. Η μεταφορά τους από τους υφιστάμενους χώρους απελευθερώνει παράλληλα σημαντική επιφάνεια στο κεντρικό κτίριο, η οποία μπορεί να αξιοποιηθεί για τη βελτίωση της εξυπηρέτησης των ασθενών.
Στο νέο κτίριο στεγάζονται εργαστηριακές υποδομές που υποστηρίζουν το σύνολο της δραστηριότητας της Αιματολογικής Κλινικής. Μεταξύ άλλων περιλαμβάνονται τα εργαστήρια Γονιδιακής και Κυτταρικής Θεραπείας, Μοριακής Αιματολογίας, Κυτταρογενετικής, Κυτταρομορφολογίας και Κυτταρομετρίας Ροής, καθώς και η Δημόσια Τράπεζα Βλαστοκυττάρων, η Βιοτράπεζα και το Εργαστήριο Κλινικών Μελετών.
Το τελευταίο έχει σήμερα περίπου 40 ενεργές κλινικές μελέτες, ενώ οι εργαστηριακές δομές πραγματοποιούν χιλιάδες εξετάσεις κάθε χρόνο, εξυπηρετώντας όχι μόνο τις ανάγκες της Αιματολογικής Κλινικής και των μεταμοσχεύσεων αλλά και περιστατικά από άλλα νοσοκομεία της Θεσσαλονίκης.
Η μεταφορά των εργαστηρίων αναμένεται να έχει άμεσο αντίκτυπο και στην καθημερινή λειτουργία της Κλινικής. Ο χώρος που απελευθερώνεται στο ισόγειο του κτιρίου «Στοργή» μπορεί να αξιοποιηθεί για την αναδιοργάνωση της ημερήσιας νοσηλείας και των εξωτερικών ιατρείων, σε μια μονάδα που διαχειρίζεται ιδιαίτερα μεγάλο αριθμό περιστατικών.
Όπως αναφέρει η συντονίστρια διευθύντρια της Αιματολογικής Κλινικής, Ιωάννα Σακελλάρη, καθημερινά προσέρχονται περίπου 100 έως 120 ασθενείς, ενώ οι ετήσιες προσελεύσεις φτάνουν τις 25.000.
Παράλληλα, η αποδέσμευση χώρων από τη Δημόσια Τράπεζα Βλαστοκυττάρων δημιουργεί τη δυνατότητα για επέκταση των εγκαταστάσεων που χρησιμοποιούνται για τη συλλογή μοσχευμάτων και κυτταρικών προϊόντων.
Στο επίκεντρο η παραγωγή CAR-T μέσα στο νοσοκομείο
Ιδιαίτερη σημασία για την επόμενη φάση ανάπτυξης της μονάδας έχει η δυνατότητα παραγωγής κυτταρικών προϊόντων σε νοσοκομειακό επίπεδο.
Η Μονάδα Κυτταρικής και Γονιδιακής Θεραπείας έχει ήδη προχωρήσει στην παραγωγή CAR-T προϊόντων και έχει ολοκληρώσει την απαιτούμενη επιθεώρηση από τον ΕΟΦ. Στόχος είναι στις αρχές του 2027 να ξεκινήσει κλινική μελέτη για την εφαρμογή της in-house παραγωγής CAR-T σε ασθενείς με ανθεκτικό λέμφωμα.
Επιστημονικά υπεύθυνη της προσπάθειας είναι η Ευαγγελία Γιαννάκη.
Η ανάπτυξη της παραγωγής μέσα στο ίδιο το νοσοκομείο θα μπορούσε να περιορίσει το κόστος των συγκεκριμένων θεραπειών και ταυτόχρονα να μειώσει τον απαιτούμενο χρόνο μέχρι την εφαρμογή τους. Πρόκειται για εξέλιξη που, εφόσον επιβεβαιωθεί στην κλινική πράξη, μπορεί να διευκολύνει την πρόσβαση περισσότερων ασθενών σε θεραπείες υψηλής τεχνολογίας.
Η παραγωγή θα πραγματοποιείται σε ειδικά διαμορφωμένους χώρους και υπό συνθήκες GMP, δηλαδή σύμφωνα με τα πρότυπα Ορθής Παρασκευαστικής Πρακτικής.
Έντεκα νέες κλίνες για τη Μονάδα Μεταμοσχεύσεων
Το δεύτερο σημαντικό σκέλος του έργου αφορά την ενίσχυση της δυναμικότητας της Μονάδας Μεταμοσχεύσεων Αιμοποιητικών Κυττάρων.
Στον δεύτερο όροφο της νέας εγκατάστασης προβλέπεται η ανάπτυξη 11 επιπλέον κλινών. Η λειτουργία τους συνδέεται άμεσα με την ενίσχυση του ανθρώπινου δυναμικού και εκτιμάται ότι θα καταστήσει εφικτή την αύξηση της μεταμοσχευτικής δραστηριότητας κατά περίπου 30% έως 50%.
Η Μονάδα του «Γ. Παπανικολάου» αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα κέντρα της χώρας στον συγκεκριμένο τομέα. Από την πρώτη μεταμόσχευση, το 1985, έχει πραγματοποιήσει συνολικά περίπου 2.900 μεταμοσχεύσεις. Τα δύο τελευταία χρόνια πραγματοποιούνται κατά μέσο όρο 152 αυτόλογες και αλλογενείς μεταμοσχεύσεις ετησίως.
Στο πεδίο των προηγμένων κυτταρικών και γονιδιακών θεραπειών έχουν πραγματοποιηθεί μέχρι σήμερα 113 θεραπείες. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται και δύο γονιδιακές θεραπείες σε ασθενείς με μεσογειακή αναιμία, οι οποίες είχαν ως αποτέλεσμα την απαλλαγή των συγκεκριμένων ασθενών από την ανάγκη τακτικών μεταγγίσεων.
Οι κυτταρικές θεραπείες εφαρμόζονται σήμερα κυρίως σε ασθενείς με λεμφώματα και λευχαιμίες, ενώ το θεραπευτικό πεδίο διευρύνεται. Μέσα στο 2026 προβλέπεται να πραγματοποιηθούν, στο πλαίσιο κλινικής μελέτης, κυτταρικές θεραπείες με εμπορικά διαθέσιμα προϊόντα και σε ασθενείς με πολλαπλό μυέλωμα.
Παράλληλα, εξετάζεται η επέκταση των εφαρμογών των CAR-T θεραπειών σε αυτοάνοσα νοσήματα, έναν τομέα στον οποίο η ελληνική μονάδα έχει αναπτύξει σημαντική ερευνητική δραστηριότητα.
Η στελέχωση το «κλειδί» για την πλήρη ανάπτυξη
Η πλήρης αξιοποίηση των νέων εγκαταστάσεων προϋποθέτει, ωστόσο, την ολοκλήρωση της στελέχωσης.
Από τις 88 θέσεις επικουρικού προσωπικού που εγκρίθηκαν για το «Γ. Παπανικολάου», οι 53 αφορούν ειδικά το νέο κτίριο Κυτταρικών και Γονιδιακών Θεραπειών. Οι προσλήψεις αφορούν διαφορετικές ειδικότητες, μεταξύ των οποίων γιατρούς, βιολόγους, τεχνολογικό προσωπικό, νοσηλευτές και λοιπό προσωπικό.
Παράλληλα βρίσκεται σε εξέλιξη η διαδικασία για την κάλυψη μόνιμης θέσης ιατρού ΕΣΥ, ενώ προβλέπεται επιπλέον ενίσχυση της Αιματολογικής Κλινικής με επικουρικούς γιατρούς.
Η εκτίμηση είναι ότι οι νέες θέσεις θα αρχίσουν να καλύπτονται προς το τέλος του έτους. Με την ολοκλήρωση της στελέχωσης θα μπορεί να ενεργοποιηθεί και η νοσηλευτική λειτουργία των 11 νέων κλινών, με ορίζοντα το τέλος του 2026.
Ένα έργο με διαδρομή επτά ετών
Η δημιουργία της νέας υποδομής αποτελεί την κατάληξη μιας προσπάθειας που ξεκίνησε αρκετά χρόνια πριν. Το 2019, επιστολή ασθενούς προς τον πρωθυπουργό ανέδειξε τόσο το επιστημονικό έργο της Μονάδας όσο και το πρόβλημα της έλλειψης χώρων που περιόριζε τη δυνατότητα περαιτέρω ανάπτυξής της.
Ακολούθησε επικοινωνία με την τότε διοίκηση της Αιματολογικής Κλινικής και επανήλθε στο προσκήνιο ο σχεδιασμός για τη δημιουργία ειδικής υποδομής αφιερωμένης στις κυτταρικές και γονιδιακές θεραπείες. Τον Μάιο του 2021 το έργο εντάχθηκε στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.
Πέντε χρόνια αργότερα, το κτίριο είναι πλέον έτοιμο να περάσει από τη φάση της κατασκευής στη φάση της λειτουργικής αξιοποίησης.
Για την κ. Σακελλάρη, η ολοκλήρωση του έργου αποτελεί αποτέλεσμα μιας μακράς πορείας που ξεκίνησε από την πρώτη μεταμόσχευση του 1985 και συνεχίστηκε μέσα από διαδοχικές γενιές γιατρών, ερευνητών και επαγγελματιών υγείας.
Στο νέο κτίριο η Αιματολογική Κλινική βλέπει πλέον τη δυνατότητα να διευρύνει το έργο της στις μεταμοσχεύσεις, στις κυτταρικές και γονιδιακές θεραπείες και στην κλινική έρευνα, με στόχο η υποδομή να αποτελέσει βάση για τις επόμενες εξελίξεις στον χώρο των προηγμένων θεραπειών.
