CAR-T: Η ανοσοθεραπεία που αλλάζει τα δεδομένα στα λεμφώματα – Δεκαετής ύφεση για ασθενείς που θεωρούνταν χωρίς επιλογές
Μια από τις πιο σημαντικές εξελίξεις στη σύγχρονη ογκολογία φαίνεται να επιβεβαιώνει τη δυναμική της σε βάθος χρόνου. Η θεραπεία CAR-T, μια προηγμένη μορφή ανοσοθεραπείας που «εκπαιδεύει» τα κύτταρα του ίδιου του ασθενούς να επιτίθενται στον καρκίνο, δείχνει ότι μπορεί να οδηγήσει σε παρατεταμένη ύφεση, ακόμη και σε πιθανή οριστική αντιμετώπιση ορισμένων επιθετικών μορφών Β-κυτταρικού λεμφώματος.
Τα νέα στοιχεία προέρχονται από τη μακροχρόνια παρακολούθηση ασθενών που συμμετείχαν σε μία από τις πρώτες μελέτες της τεχνολογίας CAR-T. Πρόκειται για ανθρώπους με προχωρημένη νόσο, οι οποίοι είχαν ήδη δοκιμάσει πολλές θεραπευτικές προσεγγίσεις χωρίς αποτέλεσμα, συμπεριλαμβανομένων εντατικών χημειοθεραπειών και, σε ορισμένες περιπτώσεις, μεταμόσχευσης βλαστοκυττάρων.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο New England Journal of Medicine, παρακολούθησε συνολικά 38 ασθενείς για χρονικό διάστημα περίπου δέκα ετών. Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι 12 από αυτούς, δηλαδή περίπου το ένα τρίτο, παρέμεναν στη ζωή χωρίς να έχει επιστρέψει η νόσος τους.
Οι επιστήμονες εκτιμούν ότι η απουσία υποτροπών για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα αποτελεί ισχυρή ένδειξη ότι σε αρκετές περιπτώσεις η θεραπεία δεν οδηγεί απλώς σε προσωρινό έλεγχο του καρκίνου, αλλά μπορεί να προσφέρει μακροχρόνια ίαση.
Η τεχνολογία CAR-T βασίζεται στην τροποποίηση των Τ-λεμφοκυττάρων του ασθενούς. Τα κύτταρα αυτά απομονώνονται από το αίμα, υποβάλλονται σε γενετική επεξεργασία ώστε να αποκτήσουν έναν ειδικό υποδοχέα αναγνώρισης καρκινικών κυττάρων και στη συνέχεια επιστρέφουν στον οργανισμό, όπου αναλαμβάνουν να εντοπίσουν και να καταστρέψουν τα κύτταρα του όγκου.
Η συγκεκριμένη προσέγγιση εφαρμόστηκε για πρώτη φορά το 2011 από ερευνητές της Ιατρικής Σχολής Perelman του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια και λίγα χρόνια αργότερα άρχισε να αλλάζει το τοπίο στη θεραπεία ασθενών με δύσκολα αντιμετωπίσιμα λεμφώματα. Ένα από τα πρώτα εγκεκριμένα προϊόντα της κατηγορίας ήταν το tisagenlecleucel, γνωστό στην Ευρώπη με την εμπορική ονομασία Kymriah.
Στην πολυετή ανάλυση, οι ασθενείς με διάχυτο λέμφωμα από μεγάλα Β-κύτταρα εμφάνισαν δεκαετή επιβίωση χωρίς επιδείνωση της νόσου σε ποσοστό 17%, ενώ στους ασθενείς με θυλακικό λέμφωμα το αντίστοιχο ποσοστό ανήλθε στο 29%. Η συνολική επιβίωση μετά από δέκα χρόνια έφτασε το 17% στην πρώτη ομάδα και το 50% στη δεύτερη.
Πέρα από την αποτελεσματικότητα, οι ερευνητές εξέτασαν και το προφίλ ασφάλειας της θεραπείας σε βάθος χρόνου. Κατά την παρακολούθηση, ένα ποσοστό ασθενών εμφάνισε δεύτερη μορφή καρκίνου, κάτι που θεωρείται συγκρίσιμο με αυτό που παρατηρείται σε ανθρώπους με λέμφωμα οι οποίοι έχουν λάβει πολλές προηγούμενες θεραπείες.
Παράλληλα, δεν καταγράφηκαν περιστατικά λεμφώματος που να σχετίζονται με τα τροποποιημένα κύτταρα CAR-T, μια εξαιρετικά σπάνια επιπλοκή που έχει απασχολήσει την επιστημονική κοινότητα.
Η βασική μακροχρόνια επίπτωση της θεραπείας αφορά τη λειτουργία των Β-λεμφοκυττάρων. Επειδή τα κύτταρα CAR-T επιτίθενται στα καρκινικά Β-κύτταρα αλλά και σε φυσιολογικά Β-κύτταρα, αρκετοί ασθενείς παρουσιάζουν παρατεταμένη μείωση της άμυνάς τους απέναντι σε λοιμώξεις. Για την αντιμετώπιση αυτού του προβλήματος μπορεί να απαιτούνται επαναλαμβανόμενες χορηγήσεις ανοσοσφαιρινών.
Ωστόσο, οι υπόλοιπες λειτουργίες του ανοσοποιητικού συστήματος φαίνεται να αποκαθίστανται. Τα επίπεδα των Τ-λεμφοκυττάρων επανέρχονται, ενώ δεν παρατηρήθηκε αυξημένος κίνδυνος σοβαρών ευκαιριακών λοιμώξεων.
Τα νέα δεδομένα ενισχύουν την άποψη ότι η CAR-T δεν αποτελεί απλώς μια ακόμη θεραπευτική επιλογή για ασθενείς με δύσκολα λεμφώματα, αλλά μια τεχνολογία που σε συγκεκριμένες περιπτώσεις μπορεί να αλλάξει ριζικά την πορεία της νόσου και να προσφέρει προοπτική ζωής σε ανθρώπους που μέχρι πρόσφατα είχαν ελάχιστες διαθέσιμες λύσεις.
