Η Β’ ΜΕΘ του “Γ. Παπανικολάου” δοκίμασε την ηλεκτρική διέγερση του αναπνευστικού μυός σε βαρέως πάσχοντες ασθενείς, με τα πρώτα αποτελέσματα να δημιουργούν νέες προοπτικές στην αποκατάσταση μετά τη ΜΕΘ.
Γράφει η Αναστασία Καφετζή
Μια νέα θεραπευτική δυνατότητα για ασθενείς που νοσηλεύονται σε κρίσιμη κατάσταση στις Μονάδες Εντατικής Θεραπείας δοκιμάστηκε στη Θεσσαλονίκη, με στόχο να αντιμετωπιστεί ένα από τα πιο δύσκολα προβλήματα της παρατεταμένης νοσηλείας: Η απώλεια της δύναμης του διαφράγματος.
Η Β’ ΜΕΘ του νοσοκομείου «Γ. Παπανικολάου» ήταν από τις πρώτες μονάδες στη χώρα που αξιοποίησαν τη μέθοδο της ηλεκτρικής ενεργοποίησης του διαφράγματος, μια τεχνική που επιχειρεί να διατηρήσει ενεργό τον βασικό μυ της αναπνοής σε ασθενείς που για μεγάλο χρονικό διάστημα χρειάζονται μηχανική υποστήριξη.
Η πρώτη εφαρμογή της μεθόδου σε οκτώ βαριά περιστατικά έδωσε θετικά μηνύματα, ανοίγοντας τη συζήτηση για μια ευρύτερη αξιοποίησή της στο μέλλον.
Η «σιωπηλή» επιπλοκή της παρατεταμένης νοσηλείας
Η παραμονή στη ΜΕΘ δεν αποτελεί μόνο μια μάχη απέναντι στην αρχική νόσο που οδήγησε τον ασθενή εκεί. Συχνά δημιουργεί ένα δεύτερο πεδίο προκλήσεων, καθώς η ακινησία και η εξάρτηση από μηχανική υποστήριξη μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά τη λειτουργία του οργανισμού.
Ένα από τα σημεία που βρίσκονται πλέον στο επίκεντρο των ειδικών είναι το διάφραγμα. Πρόκειται για τον κύριο μυ που συμμετέχει στην αναπνοή και η αδράνειά του για μεγάλο χρονικό διάστημα μπορεί να οδηγήσει σε εξασθένηση.
Η κατάσταση αυτή μπορεί να καθυστερήσει την προσπάθεια επιστροφής στη φυσιολογική αναπνοή, να παρατείνει την παραμονή στον αναπνευστήρα και να δυσκολέψει την αποκατάσταση του ασθενούς μετά τη ΜΕΘ.
Η τεχνολογία που δίνει «σήμα» στον αναπνευστικό μυ
Η νέα μέθοδος βασίζεται στην προσωρινή ηλεκτρική διέγερση του διαφράγματος. Με ειδικά ηλεκτρόδια που τοποθετούνται στον μυ, δημιουργούνται ερεθίσματα τα οποία βοηθούν στη διατήρηση της δραστηριότητάς του.
Η φιλοσοφία πίσω από την τεχνική είναι ότι ένας μυς που συνεχίζει να ενεργοποιείται έχει περισσότερες πιθανότητες να διατηρήσει τη δύναμή του, σε σχέση με έναν μυ που παραμένει ανενεργός για ημέρες ή εβδομάδες.
Ο στόχος δεν είναι απλώς να μειωθεί ο χρόνος παραμονής στον αναπνευστήρα, αλλά να επιστρέψει ο ασθενής σε καλύτερη λειτουργική κατάσταση μετά την έξοδό του από την Εντατική.
«Ο αναπνευστήρας σώζει ζωές, αλλά χρειάζεται σωστή διαχείριση»
Στη σημασία της νέας προσέγγισης αναφέρθηκε ο Νικόλαος Καπραβέλος, πρώην συντονιστής διευθυντής της Β’ ΜΕΘ, κατά τη διάρκεια επιστημονικής εκδήλωσης της Μονάδας.
Όπως ανέφερε, η μηχανική υποστήριξη της αναπνοής αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία της σύγχρονης εντατικής θεραπείας, ωστόσο η παρατεταμένη χρήση της απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή ώστε να περιορίζονται οι επιπτώσεις στον ασθενή.
Η εμπειρία της πανδημίας ανέδειξε ακόμη περισσότερο την ανάγκη για νέες στρατηγικές, καθώς πολλοί ασθενείς χρειάστηκαν μακρά υποστήριξη από αναπνευστήρες και αντιμετώπισαν προβλήματα επαναφοράς της αναπνευστικής τους λειτουργίας.
Τα πρώτα δεδομένα από τη Β’ ΜΕΘ
Η εφαρμογή της τεχνικής στη Μονάδα ξεκίνησε το 2025, μετά από ειδική εκπαίδευση του προσωπικού από τον Αμερικανό ειδικό Raymond Onders, ο οποίος έχει συμβάλει στην ανάπτυξη και διάδοση της συγκεκριμένης μεθόδου.
Συνολικά η προσέγγιση εφαρμόστηκε σε οκτώ ασθενείς, τέσσερις άνδρες και τέσσερις γυναίκες, με σοβαρές παθήσεις και παρατεταμένη ανάγκη υποστήριξης της αναπνοής.
Τα αποτελέσματα που παρουσιάστηκαν από την πνευμονολόγο – εντατικολόγο της Β’ ΜΕΘ, Σοφία Παπότη, έδειξαν ότι:
- πέντε ασθενείς κατάφεραν να αποδεσμευτούν από τον αναπνευστήρα,
- ένα περιστατικό δεν είχε την αναμενόμενη εξέλιξη λόγω βαριάς νευρολογικής κατάστασης,
- ένας ασθενής κατέληξε εξαιτίας σηπτικού σοκ,
- σε μία περίπτωση καταγράφηκε σημαντική βελτίωση στη λειτουργία του διαφράγματος.
Παράλληλα, η διαδικασία τοποθέτησης των ηλεκτροδίων ολοκληρώθηκε χωρίς επιπλοκές στα περιστατικά που εφαρμόστηκε.
Το επόμενο βήμα: ποιοι ασθενείς μπορούν να ωφεληθούν
Οι ειδικοί εκτιμούν ότι η μέθοδος μπορεί να αποτελέσει ένα επιπλέον εργαλείο για συγκεκριμένους ασθενείς που εμφανίζουν αυξημένο κίνδυνο παρατεταμένης εξάρτησης από τον αναπνευστήρα.
Στις κατηγορίες που εξετάζονται περιλαμβάνονται ασθενείς:
- με δυσκολία αποδέσμευσης από τον μηχανικό αερισμό,
- με σοβαρές αναπνευστικές παθήσεις,
- μετά από βαριές λοιμώξεις ή παρατεταμένες νοσηλείες,
- με μειωμένη λειτουργία του διαφράγματος.
Το επόμενο στοίχημα για την ιατρική ομάδα είναι η έγκαιρη αναγνώριση των ασθενών που μπορούν να ωφεληθούν περισσότερο, ώστε η παρέμβαση να γίνεται στο κατάλληλο χρονικό σημείο.
Η ηλεκτρική διέγερση του διαφράγματος αποτελεί μια νέα κατεύθυνση στην εντατική θεραπεία, με στόχο όχι μόνο την επιβίωση του ασθενούς, αλλά και τη βελτίωση της ζωής του μετά τη ΜΕΘ.
